Co to jest wzorzec umowy i z czym to się je?

wzorzec umowy

Przedsiębiorcy bardzo często korzystają z wzorców umów (w szczególności z ogólnych warunków umów, wzorów umowy, regulaminów, itp.). To trochę taki formularz do wypełnienia danymi klienta i zamówionej usługi (towaru). Zawiera istotne informacje dotyczące tej usługi, tj. jak i kiedy zostanie wykonana, jak dostarczona, kiedy należy za nią zapłacić. Jako konsumenci napotykamy je niemal wszędzie, jako przedsiębiorcy ułatwiamy sobie w ten sposób życie – w większości przypadków nie ma możliwości ani potrzeby za każdym razem negocjować z konsumentem wszystkich postanowień umownych.

Jako twórcy takich wzorców musimy jednak pamiętać o kilku kwestiach. A jakich?

Korzystanie z wzorców umów zostało uregulowane w kodeksie cywilnym w art. 384 i nast.

  •  Zgodnie z tymi przepisami, ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy. Jeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w postaci elektronicznej, powinna udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności.
  •  Zgodnie z art. 385 § 2 k.c., wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Nie ma co kręcić i używać wymijających sformułowań – nic na tym nie zyskamy.
  •  A to ważne! Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Umowa wciąż jednak wiąże strony i jest ważna w pozostałym zakresie. Gdyby ktoś miał wątpliwości, jaki postanowienia nie będą wiązały konsumenta, zalecam lekturę art. 3853 k.c. poniżej.
  • Warto pamiętać, że nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, przy czym w razie sporu ciężar udowodnienia, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje – czyli na przedsiębiorcy, który zawarł umowę z konsumentem.
  • Natomiast jeśli do zawarcia umowy dochodzi między dwoma przedsiębiorcami, którzy stosują w tym zakresie wzorce umów (każdy swój – np. spedytor ma swój wzorzec dla przewoźnika, a przewoźnik – dla spedytora), to – zgodnie z art. 3854 § 1 k.c. – umowa nie obejmuje tych postanowień wzorców, które są ze sobą sprzeczne. Umowa nie jest zawarta, gdy po otrzymaniu oferty strona niezwłocznie zawiadomi, że nie zamierza zawierać umowy na takich (niesprzecznych) warunkach.

Art. 3853 k.c.

W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:

1) wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie,

2) wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania,

3) wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z wierzytelnością drugiej strony,

4) przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy,

5) zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta,

6) uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w przyszłości dalszych umów podobnego rodzaju,

7) uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, nie mającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie,

8) uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta,

9) przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy,

10) uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie,

11) przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodności świadczenia z umową,

12) wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione w całości lub części, jeżeli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania,

13) przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają, rozwiązują lub odstępują od umowy,

14) pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia,

15) zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieoznaczony, bez wskazania ważnych przyczyn i stosownego terminu wypowiedzenia,

16) nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy,

17) nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego,

18) stanowią, że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o ile konsument, dla którego zastrzeżono rażąco krótki termin, nie złoży przeciwnego oświadczenia,

19) przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia,

20) przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy,

21) uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania zobowiązań przez osoby, za pośrednictwem których kontrahent konsumenta zawiera umowę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowiązanie, albo uzależniają tę odpowiedzialność od spełnienia przez konsumenta nadmiernie uciążliwych formalności,

22) przewidują obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez jego kontrahenta,

23) wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy.

 

Pozdrawiam,

AKN

Obraz: „http://www.flickr.com/photos/25945304@N00/3575000735/

 

(Visited 3 473 times, 1 visits today)

3 komentarze

Opublikowany w umowy

3 Responses to Co to jest wzorzec umowy i z czym to się je?

  1. jeszcze jedno. Proszę o pomoc w zrozumienie poniższego:

    Czy „wzorzec umowy” staje się „umową” w momencie jego podpisania, czy cały czas jest „wzorcem umowy”? Czy w momencie zakwestionowania przez SOKiK klauzuli z wzorca, „umowy” na tym wzorcu bazujące zawierają klauzule bezskuteczne?

    Dziekuję.

    • AKN

      Taki wzorzec podpisany przez klienta staje się umową zawartą z wykorzystaniem z wzorca.
      Badaniu podlega postanowienie umowne i to ono – w razie czego – nie wiąże klienta.
      Pozdrawiam,
      AKN

  2. dziękuję za lekki opis tej jakże trudnej sprawy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *